Czy ustawa  popularnie nazywana antylichwiarską okaże się końcem popularnych pożyczek pozabankowych, czy to koniec chwilówek?

Zapisy nowelizacji mają zapewnić ochronę konsumentów m.in  przed niekorzystnymi zapisami i opłatami ze strony instytucji pożyczkowych.

Ustawa została przygotowana głownie z myślą o uregulowaniu umów tzw. chwilówek udzielanych przez sektor pozabankowy czyli „parabanki”.

Skrajnym przykładem może być przykład samotnej matki która pożyczyła 500 zł, w „parabanku”  nie spłacony dług szybko urósł do kwoty  do kilkuset tysięcy złotych, która jest niemożliwa do spłaty. Firma, która udzieliła chwilówki doprowadziła do zajęcia komorniczego mieszkania klientki.

Businessman showing a loop knot instead of his necktie

Narzędziem do regulacji rynku jest ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. Pierwsze zapisy nowelizacji zaczęły  obowiązywać od października 2015, pozostałe będą wprowadzane na przestrzeni kolejnych 12 miesięcy. Czy pożyczki będą tańsze i bezpieczniejsze? 

Najważniejsze zmiany dla konsumentów polegają na :

–  doprecyzowanie kosztów kredytu, które znalazło się w ustawie: stanowiące  koszty kredytu, poza samymi odsetkami: „pozaodsetkowe koszty kredytu – wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki z wyłączeniem odsetek”

ustanowieniu limitu kosztów związanych z pożyczaną kwotą, limit ustanowiono na poziomie maksymalnie 25% pożyczanej kwoty lub 30% w skali roku, a ich dokładny koszt wyliczać się będzie specjalnym wzorem

–  wprowadzenia maksymalnej wysokości kosztów windykacyjnych, koszty związane z nieterminową spłatą  nie mogą przekroczyć sześciokrotności stopy lombardowej (aktualnie 15%)

–  dodanie zapisów o formie prawnej  działalności instytucji  pożyczkowych: ustalono , że  mają to być spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjne z kapitałem zakładowym w wysokości co najmniej 200 tys. zł. Kapitał tej spółki nie może pochodzić ze środków z pożyczki kredytu, emisji obligacji lub źródeł nieudokumentowanych. Wymagana będzie też niekaralność za określone przestępstwa osób będących we władzach spółki oraz prokurentów.

– większy nadzór na instytucjami pożyczkowymi, nowelizacja ustawy  uprawnia też Komisję Nadzoru Finansowego do prowadzenia postępowania wyjaśniającego wobec podmiotów, co do których zachodzi podejrzenie, że wykonują działalność bez zezwolenia, w szczególności z zamiarem oszustwa. Wprowadzono taryfikator kar za popełnienie przestępstw finansowych , takich jak utrudnianie postępowania wyjaśniającego- grzywna do 500 tys. zł, kara ograniczenia wolności albo więzienia do lat 2. Oferowanie lokat bez zezwolenia będzie karane grzywną do 10 mln zł i pozbawieniem wolności do 5 lat.

 

Co może zmienić ustawa w praktyce?

 

Głównie koszty samego  kredytu, ponieważ do tej pory koszt kredytu konsumenckiego był obwarowany wysokością kwoty odsetek, która to nie może przekraczać czterokrotności stopy lombardowej ( w chwili obecnej jest to  10%). Instytucje finansowe wykorzystywały ten zapis i konsument mógł  spotkać się z licznymi opłatami , np. za przedłużenie kredytu, opłatą przygotowawczą, prowizją, opłatą za wizyty domowe , w chwili obecnej wszelkie koszty pożyczanych środków będą musiały mieścić się w limitach ustalonych w nowelizacji i nie będą mogły przekroczyć 25% pożyczanej kwoty lub 30 % w skali roku.

w łańcuchach kosztów chwilówki

Dodatkowy cel nowelizacji to likwidacja kosztów windykacyjnych, która ma na celu urealnienie kosztów, gdyż koszty windykacyjne: np. upomnienie SMS, czy wysłanie listu-monitu, były znacznie zawyżone, dzięki czemu stanowiło kolejny poza odsetkowy zysk instytucji pożyczającej środki pieniężne.

Zjawisko to zostało dobrze opisane w tegorocznym raporcie Federacji Konsumentów (raport z badania wzorców umownych pożyczek krótkoterminowych), w którym to ustalono m.in. , iż odsetki nominalne oraz odsetki karne to tylko znikoma część kosztów pożyczki. Znaczny zarobek firm stanowią prowizje za udzielnie umowy, które sięgają nawet 40 procent kwoty udzielonej pożyczki. W przypadku przedłużenia spłaty pożyczki , całkowity koszt mógł wzrosnąć nawet do 140 proc. kwoty kapitału. Dodatkowo koszty windykacje i koszty wszelakich upomnień o spłacie sięgały nawet 48 % kwoty pożyczonej. Po wejściu w życie nowelizacji, dla kosztów windykacyjnych został ustalony limit w wysokości czterokrotności stopy lombardowej (obecnie to 15%).

W Wielkiej Brytanii wprowadzone wcześniej regulacje ograniczyły zyski firm pożyczkowych przez ograniczenie maksymalnych kosztów pożyczek

Dodatkowo po wejściu w życie zapisów nowelizacji, konsument może zyskać w przypadku nieuczciwego postępowania firm  pożyczkowych, ponieważ dotychczas kontrolę nad tymi instytucjami sprawował tylko Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a od momentu wejścia w życie nowelizacji dodatkową kontrolę może sprawować Komisja Nadzoru Finansowego

Czy ustawa antylichwiarska to koniec chwilówek?

Na pewno nie, ale to ważny krok w stronę uregulowania kosztów związanych z pożyczaniem pieniędzy.